گسترش بحران های زیست محیطی، نابرابری های فزاینده اجتماعی و رسوایی های حاکمیت شرکتی در دهه های اخیر، پارادایم گزارشگری مالی سنتی را با چالش های بنیادین روبه رو ساخته و توجه مجامع بین المللی را به معیارهای زیست محیطی، اجتماعی و راهبری شرکتی (ESG) جلب نموده است. هدف این پژوهش، بررسی انطباق مفهومی و ساختاری استانداردهای بین المللی گزارشگری پایداری با آموزه های مسئولیت اجتماعی و اصول اخلاق اسلامی و سنجش تجربی آن در بستر بازار سرمایه است. روش پژوهش از نظر هدف کاربردی و از حیث نحوه گردآوری داده ها، توصیفی–پیمایشی از نوع همبستگی با تکیه بر مدل سازی معادلات ساختاری مبتنی بر روش حداقل مربعات جزئی (PLS-SEM) است. جامعه آماری پژوهش را ۳۱۰ نفر از حسابداران رسمی، مدیران پایداری شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران، کارشناسان ارشد مالی و متخصصان اقتصاد اسلامی تشکیل دادند که بر مبنای فرمول کوکران و روش نمونه گیری تصادفی طبقه ای انتخاب شدند. ابزار پژوهش، پرسش نامه استاندارد برگرفته از الزامات ابتکار جهانی گزارشگری (GRI) و شاخص های افشای مسئولیت اجتماعی اسلامی بود که روایی و پایایی آن از طریق تحلیل عاملی تاییدی، آلفای کرونباخ و پایایی ترکیبی تایید گردید. یافته های تجربی نشان داد که هر سه مولفه زیست محیطی، اجتماعی و راهبری شرکتبا اصول بنیادین اخلاق اسلامی (نظریه خلافت و امانت داری، قاعده نفی ضرر، عدالت اجتماعی و نظارت حسبه) انطباق مستقیم، معنادار و ساختاریافته دارند. این همگرایی در ابعاد حاکمیتی و عدالت اجتماعی به دلیل انطباق تام با مقاصد الشریعه در بالاترین سطح قرار دارد، هرچند استانداردهای متداول بین المللی فاقد ابعاد تعالی معنوی و مسئولیت پذیری اخروی نهفته در اخلاق کسب وکار اسلامی هستند. نتایج این پژوهش بر ضرورت تدوین چارچوب بومی و منطبق با ارزش های اسلامی در گزارشگری پایداری جهت ارتقای پاسخ گویی جامع تاکید دارد.

گزارشگری پایداری معیارهای زیست محیطی اجتماعی و راهبری مسئولیت اجتماعی شرکتی اخلاق اسلامی مقاصد الشریعه حاکمیت شرکتی مدل سازی معادلات ساختاری