نئولیبرالیسم معاصر با گسترش منطق بازار و تبدیل آن به الگوی مسلط تنظیم روابط اجتماعی، فرهنگی و سیاسی، توانسته است بسیاری از ساحت‌های زیست انسانی را تحت تأثیر قرار دهد. یکی از عرصه‌های کمتر واکاوی‌شده، اما به‌غایت مهم، نهاد دین است؛ عرصه‌ای که از یک‌سو حامل ارزش‌های قدسی و از سوی دیگر در معرض سازوکارهای کالایی‌سازی و رقابت‌محوری قرار گرفته است. این مقاله با بهره‌گیری از محتوای نظری و تاریخی، تلاش می‌کند چگونگی نفوذ عقلانیت نئولیبرال در حوزه دین را تبیین کند و نشان دهد که چگونه «منطق بازار» توانسته است امر مقدس را به عرصه‌ای برای تولید، عرضه، مصرف و رقابت تبدیل کند. تحلیل حاضر ضمن مرور تاریخی گذار غرب از فئودالیسم به سرمایه‌داری و ظهور دولت مدرن، سازوکارهای شش‌گانهٔ بازارسازی ــ شامل دگرگونی معرفتی، بازتعریف انسان، خصوصی‌سازی، رقابت‌سازی، کمی‌سازی و مصرف‌سازی ــ را شرح می‌دهد و پیامدهای آن را در قلمرو دین واکاوی می‌کند. یافته‌ها نشان می‌دهد که نئولیبرالیسم با ایجاد جابه‌جایی در ارزش‌ها، تبدیل انسان از «فاعل الهی» به «کنشگر سودمحور»، و کمرنگ‌کردن پیوندهای اجتماعی، به بروز بحران معنا، بحران هویت طلاب، و کالایی‌شدن امور مقدس منجر شده است. در پایان، مقاله راهکارهایی برای مواجهه با این وضعیت ارائه می‌دهد؛ از جمله احیای ارزش‌های ذاتی، تقویت نهادهای اجتماعی، و بازسازی الگوهای تعامل دینی بر اساس معنابخشی، همبستگی و مسئولیت الهی.

نئولیبرالیسم کالایی‌سازی نهاد دین بازار مقدس بحران معنا هویت دینی.