مقاله حاضر با عنوان بازسازی نظریه حق‌محوری در فقه اسلامی و بررسی ظرفیت نهادینه‌سازی آن در نظام حقوق عمومی جمهوری اسلامی ایران به روش کتابخانه‌ای، تحلیلی و اسنادی نگاشته شده است. هدف پژوهش، واکاوی امکان تبیین «الگوی حق‌محور» در فقه امامیه و ارزیابی ظرفیت‌های نظری و نهادی آن برای انطباق با ساختار حقوق عمومی جمهوری اسلامی ایران است. مسئله اصلی مقاله بر این فرض مبتنی است که فقه امامیه، برخلاف تصور تاریخیِ تکلیف‌محوری، در درون خود قابلیت بازتولید نظریه‌ای حق‌محور مبتنی بر عدالت و کرامت انسانی دارد. در این راستا، منابع دست‌اول فقهی و حقوقی شامل آثار انصاری، حر عاملی، نائینی، خراسانی، شریف رضی و همچنین اصول قانون اساسی (به‌ویژه اصول ۵۶ و ۲۰) مورد تحلیل قرار گرفته‌اند. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد مفهوم «حق» در فقه امامیه، سلطه‌ای مشروع و الهی است که در کنار تکلیف نه در مقابل آن؛ بلکه در خدمت عدالت اجتماعی معنا می‌یابد. فقه اسلامی با بازخوانی رویکرد حق‌الناس و تأکید بر معیار عدالت، می‌تواند بنیان نظری لازم برای نهادینه‌سازی حقوق عمومی حق‌محور فراهم سازد. در پایان، الگوی نهادی پیشنهادی شامل هشت رکن از جمله ولایت پاسخ‌گو، اجتهاد نهادی و قضاوت حق‌مدار ارائه شده است. این مدل، قابلیت تلفیق مبانی فقهی با نظام قانون اساسی و ارتقای ساختار عدالت عمومی را دارد.

فقه امامیه حق‌محوری حقوق عمومی عدالت قانون اساسی نهادینه‌سازی.