خوابیدن و خواب دیدن امری معمول برای انسانهاست. خواب و رؤیا در مکاتب مختلف و علومی همچون روان‌شناسی مورد بحث و بررسی و تحلیل قرار گرفته است و در ادیان آسمانی همچون اسلام مطرح شده است. یکی از اندیشمندانی که به‌صورت غیرمستقیم به این مقوله پرداخته است و در آثارش رؤیاهایی را از دانشمندان و انسان‌های پرهیزکار و اهل سیر و سلوک مطرح کرده است، علامه محمدکاظم هزارجریبی (از دانشمندان کثیرالآثار اوایل دورۀ قاجار) است. هزارجریبی در آثارش هیچ‌گاه به مفهوم‌شناسی رؤیا نپرداخته و حدود و اقسام آن را بررسی نکرده است؛ بلکه از آنجا که دغدغۀ هدایت و ارشاد عموم مردم را داشته است، خواب‌ها و رؤیاهای صادقانه را بیان کرده است تا در ضمن آن‌ها معاد و پاداش اعمال صالح و عقوبت گناهان را اثبات کند. در این نوشتار، مفهوم «رؤیا» با محوریت آثار هزارجریبی (اعم از کتاب‌های چاپی و نسخه‌های خطی) واکاوی و شخصیت‌شناسی شده است. روش پردازش اطلاعات تبیینی تحلیلی انتقادی است.

محمدکاظم هزارجریبی خواب و رؤیا رؤیای صادقانه کشف و شهود.