یکی از مهم ترین و برجسته ترین اهداف پیامبران مکاتب آسمانی برقراری عدالت بوده است. ابزارهای تحقق عدالت در هر جامعه ایی قوانین و اصولی هستند که توسط انسان ها تدوین یافته و ریشه در وحی الهی و عقل بشری دارند اصل حق دفاع واصل تناظر از مهم ترین اصول و قواعد حاکم بر دادرسی مدنی و کیفری می باشند این دو اصل تضمین کننده حق دفاع طرفین دادرسی می باشند حق دفاع از مقدس ترین حقوق انسانی است که موجب تضمین حقوق و آزادي هاي فردي است. در واقع شناسایی حق دفاع براي افراد جامعه در مقابل تجاوز به حقوق و آزادي هاي فردي ضرورتی غیرقابل انکاراست. در این تحقیق با بررسی دو اصل تناظر و حق دفاع به عنوان دو اصل مشترک در دادرسی مدنی و کیفری ایران به روش کتابخانه ای در پی دستیابی به این هدف می باشیم که مفهوم و مصادیق این دو اصل در آیین دادرسی مدنی و کیفری چیست و برخلاف عده ای از نویسندگان که این دو اصل را یکی می دانند تفاوت این دو اصل در چیست؟

حق دفاع ایرادت دفاع در معنای اخص دعوای متقابل واخواهی تناظر