موسسه انتشارات بین المللی چتر اندیشه مجله پژوهش و مطالعات علوم اسلامی 2676-5780 7 80 2026 02 25 واکاوی کارویژه‌های تربیتی نماز در تکوین زیست‌جهان سالم خانوادگی بر مدار آموزه‌های قرآنی 54 70 10.22051/jera.2021.31891.2698 FA مریم دانشپژوه حوزۀ علمیه 2025 11 16 نماز در آموزه‌های قرآنی نه صرفاً یک فریضه عبادی، بلکه یک کارویژه تربیتی و فرهنگی است که نقش بنیادی در شکل‌گیری زیست‌جهان سالم خانوادگی ایفا می‌کند. مسئله اصلی این پژوهش واکاوی ابعاد تربیتی نماز و تبیین سازوکارهای آن در تقویت بنیان‌های فردی و خانوادگی بر اساس آیات قرآن است. هدف آن است که نشان داده شود نماز چگونه به ‌عنوان یک راهبرد تربیتی جامع، به انسجام خانواده، ارتقای سلامت روانی و اخلاقی اعضا و انتقال ارزش‌های دینی به نسل‌های آینده منجر شود. روش پژوهش، رویکردی توصیفی تحلیلی با تکیه بر منابع قرآنی و تفسیری است. در این راستا سه محور اصلی مورد بررسی قرار گرفته است: نخست، آثار و برکات فردی و خانوادگی نماز که شامل آرامش روحی، تقویت پیوندهای عاطفی و انسجام اخلاقی در خانواده می‌باشد. دوم، نقش خانواده در ترویج فرهنگ نماز که بیانگر اهمیت الگو بودن والدین، ایجاد محیط معنوی در خانه و بهره‌گیری از ظرفیت‌های فرهنگی و اجتماعی است. سوم، راهکارهای ارتقای آگاهی و ایجاد محیط نمازگزار که بر برنامه‌ریزی، ایجاد خاطرات خوشایند عبادی، تعامل و گفت‌وگو و بهره‌گیری از هنر و ادبیات برای ترویج نماز تأکید دارد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که نماز در صورت نهادینه شدن در خانواده، نه‌تنها بُعد فردی عبادت را پوشش می‌دهد، بلکه به یک نظام تربیتی چندبعدی تبدیل می‌شود که بر همبستگی خانوادگی، مسئولیت‌پذیری اجتماعی و درونی‌سازی ارزش‌های دینی تأثیر مستقیم دارد. بر این اساس، نماز می‌تواند به‌عنوان یک محور محوری در سیاست‌گذاری‌های تربیتی و فرهنگی برای تقویت زیست‌جهان سالم خانوادگی در جامعه اسلامی مورد توجه قرار گیرد. /downloadfilepdf/4329215