موسسه انتشارات بین المللی چتر اندیشه مجله پژوهش و مطالعات علوم اسلامی 2676-5780 6 60 2024 07 21 نسبت قواعد عدل و انصاف و عدالت با قاعده لا ضرر 15 31 10.22051/jera.2021.31891.2698 FA سمیرا دانشجوی دکترای، فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشگاه قم، ایران عبدالله دانشیار، دکترای فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشگاه قم، ایران 2024 01 09 افعال خداوند متعال با توجه به اطلاق وصف عدل در حوزۀ تکوین، تشریع و جزا برمبنای عدل است. ازاین رو همۀ احکام شرعی متصف به وصف مقدّر عدل است. برخی اندیشمندان معتقدند فقیه در استنباط حکم شرعی می تواند با شاقول عدل و ظلم، و تشخیص مصادیق آن به وجوب و حرمت فتوا دهد. از این موضوع به قاعدۀ عدالت تعبیر می شود. قاعده عدالت قاعده عدل و انصاف یکی از قواعد فقهی است و آنچه بر خلاف این قاعده باشد در شریعت پذیرفته نمی‌باشد. این مقاله با روش تحلیلی توصیفی درصدد بیان ارتباط قواعد عدل و انصاف و عدالت با قاعده لاضرر است. در این مقاله اثبات شده بین «قاعده لاضرر» و «قاعده عدالت» و «نفى ظلم» ارتباط موضوعى بر قرار است و اگر دایره قاعده عدالت را طورى گسترده بدانیم در این صورت قاعده عدل و انصاف از مصادیق قاعده عدالت مى‌شود و نسبت بین آن دو عموم و خصوص مطلق خواهد بود. لذا با «قاعده لاضرر» مى‌توان حکم ضررهاى عقلایى را اثبات کرد، لیکن با «قاعده عدالت» ممکن است اثبات آن میسر نباشد. افزون براین، عدالت و عدل و انصاف نیز برای احقاق لاضرر و ثبوت عمل عادلاته و منصفانه شناخته می شوند. /downloadfilepdf/4079448