موسسه انتشارات بین المللی چتر اندیشه موسسه انتشارات بین المللی چتر اندیشه Journal of Islamic Studies And Research (Joisas) مجله پژوهش و مطالعات علوم اسلامی 2676-5780 8 83 2026 05 26 نقش تاریخ‌نگاری اسلامی در بازتعریف مفاهیم هویت ملی در برابر نفوذ فرهنگی غرب 22 28 FA بنفشه گلریز گروه تاریخ، دانشگاه آزاد اسلامی واحد شوشتر، خوزستان، ایران بنفشه گلریز گروه تاریخ، دانشگاه آزاد اسلامی واحد شوشتر، خوزستان، ایران 2025 10 21 هدف این مقاله، مرور نظام‌مند و تحلیل انتقادی مطالعات صورت‌گرفته در حوزه تاریخ‌نگاری اسلامی و کارکرد آن در بازتعریف هویت ملی در مواجهه با چالش‌های ناشی از جهانی‌شدن و نفوذ فرهنگی غرب است. با استفاده از روش مرور کیفی، ادبیات پژوهشی تولید شده میان سال‌های ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۶ مورد واکاوی قرار گرفته است. یافته‌ها نشان می‌دهد که تاریخ‌نگاری اسلامی، نه صرفاً به عنوان بازخوانی وقایع گذشته، بلکه به عنوان ابزاری معرفتی برای «بومی‌سازی مدرنیته» و بازسازی هویت در برابر تقلیل‌گرایی فرهنگ غربی عمل می‌کند. تحلیل‌ها حاکی از آن است که میان «تاریخ‌نگاری روایی» و «تاریخ‌نگاری تحلیلی-انتقادی» تفاوت‌های ماهوی در نحوه شکل‌دهی به هویت ملی وجود دارد. در نهایت، این مرور نشان می‌دهد که خلأ اصلی در مطالعات موجود، عدمِ توازن میان رویکردهای سنتی و نیازهای عینیِ نسل جوان برای مواجهه با ابزارهای نوین فرهنگی است. https://joisas.ir/downloadfilepdf/26704