موسسه انتشارات بین المللی چتر اندیشه موسسه انتشارات بین المللی چتر اندیشه Journal of Islamic Studies And Research (Joisas) مجله پژوهش و مطالعات علوم اسلامی 2676-5780 6 64 2024 11 25 نقش جوامع حدیثی در کشف علل پیدایش جریان نقل به معنا در روایات معصومین 45 54 FA حمیدرضا فاضلی دانشجو دکتری رشته علوم قرآن و حدیث گرایش تفسیر تطبیقی، دانشگاه یزد. حمیدرضا فاضلی دانشجو دکتری رشته علوم قرآن و حدیث گرایش تفسیر تطبیقی، دانشگاه یزد. مجتبی انصاری مقدم دانشجو دکتری رشته علوم قرآن و حدیث، دانشگاه میبد مجتبی انصاری مقدم دانشجو دکتری رشته علوم قرآن و حدیث، دانشگاه میبد علیرضا فاضلی دانشجو دکتری رشته مدرسی معارف قرآن و حدیث، دانشگاه معارف اسلامی قم. علیرضا فاضلی دانشجو دکتری رشته مدرسی معارف قرآن و حدیث، دانشگاه معارف اسلامی قم. امیرحسین فاضلی دانشجو کارشناسی رشته آموزش الهیات، دانشگاه فرهنگیان پردیس شهیدان پاک نژاد یزد. امیرحسین فاضلی دانشجو کارشناسی رشته آموزش الهیات، دانشگاه فرهنگیان پردیس شهیدان پاک نژاد یزد. 2024 05 01 اصلی ترین منبع دستیابی معارف دینی در اسلام بعد از قرآن کریم، احادیث نبوی و ائمه اطهار علیهم السلام هستند که اکنون در جوامع مختلف حدیثی به دست ما رسیده اند. اهمیت حدیث آنچنان بالاست که حضرت پیامبر صلّی‌ الله علیه و آله و سلّم در انتهای زندگانی خویش حدیث متواتر وگرانقدر ثقلین را برای مسلمانان بیان می فرمایند. حضرت در این حدیث گرانقدر مسلمانان را به قرآن و عترت- اهل بیت علیهم السلام ارجاع می دهند تا گمراه نشوند. بدین رو اهمیت دارد پیرامون این منبع مهم پژوهش هایی جهت فهم بهتر آن انجام گیرد. یکی از مسائلی که از عصر نزول اسلام تاکنون مورد توجه اندیشمندان بوده، مسئله نقل به معنا در احادیث است؛ نقل به معنا در حدیث، بیان مقصود یک حدیث در قالب و الفاظی غیر از قالب و الفاظ خود حدیث است. این مسئله حدیثی در عصر نزول اسلام و تا چند قرن بعد آنچنان رشد نمود تا آنکه به یک جریان حدیثی مبدل گردید و تعداد کثیری از احادیث را پوشش داد. بدین اهمیت پژوهش حاضر با روشی توصیفی- تحلیلی- تطبیقی به بررسی علل پیدایش جریان نقل به معنا در احادیث می پردازد. یافته های پژوهش حاصل آن است که این جریان حدیثی به عللی چون «عدم کتابت احادیث در زمان صدور، ممنوعیت کتابت احادیث، از بین بردن مکتوبات حدیثی، سهل انگاری ثبت کنندگان احادیث، عدم فهم حدیث در زمان صدور، ضعف حافظه برخی راویان احادیث، گستردگی زیاد احادیث، تعمدی بودن نقل به معنا، جواز نقل به معنا در برخی احادیث، شرح حدیث توسط برخی راویان، نیاز به ثبت نداشتن برخی احادیث، جریان سیاسی حاکم عصر صدور، سهل انگاری برخی از صاحبان جوامع حدیثی، طولانی بودن برخی احادیث، ورود ناقلان غیرشایسته در نقل حدیث و غیره» پدید آمده است. https://joisas.ir/downloadfilepdf/23382